Ana Sayfa » J.S. Bach, Notlar

J.S. Bach, Notlar

(1) Okul kayıtlarında şöyle yazmaktadır: “Soprano sesinin güzelliğinden dolayı kendisini severek karşıladık. Birkaç hafta sonra söylemesi gereken şarkıyı daha kalın söyledi. 8 gün boyunca sadece o kalınlıkta konuşabildi, şarkı söyledi. En sonunda o güzel soprano sesini tamamen kaybetti.”

(2) Arnstandt Kardinaller Kurulu, 9 Ağustos itibarıyla Neuve Kilisesi orgcusu olarak atandığına dair belgeyi kendisine verir. Belgede “Sanat ve bilimini uygularken; kendisine verilen görevlerde aktif ve güven verici bir tavır sergilemesi, Pazar günleri ve özel ayinlerde dakik olması, kilise orgunu titiz bir şekilde kullanması’’ belirtilmektedir. Bunun karşılığı olarak yılda 40 Florin maaş, 30 Thaler yemek ve konaklama ücreti alacaktır.

(3) Dietrich Buxtehude (1837-1707) kuzey Almanya’nın en büyük müzisyeni ve orgcusu. 

(4) Lübeck yolculuğundan döndükten sonra dört aylık seyahatini açıklaması için konsey huzuruna çağrılır “sanatımla ilgili farklı şeyleri öğrenmek için” diyerek savunma yapar. Haziran 1706’da Arnstadt Konseyi tarafından yeniden dinlenir. Kurul tarafından “dini törenlerde korallere eşlik ederken, çok sayıda garip varyasyonu acayip akorlarla birleştirerek, sadık inananların kafasını karıştırmakla” suçlanır. Ayrıca, orgla gereğinden çok doğaçlama yaptığı, görevli tarafından ikaz edildiğinde  de neredeyse hiçbir şey çalmadığı söylenir. Konsey danışmanları ise okul korosuyla kilisede müzik yapmayı kabul etmediğini, ayrıca okul dışından bir kızı koroya aldığı ve sadece onunla müzik yaptığını belirterek şikayetçi olurlar. O kızın kuzeni ve müstakbel eşi Maria Barbara Bach olduğu düşünülmektedir. Yazılı olarak cevap vereceğini söyler. Elbette ki vermez. Yeni bir iş aramaya başlar.

(5) Baş kemancı.

(6) Dresden Saray Orkestrası üyeleri kendisini Dresden’e davet ederler. Kötü bir ünü olan Parisli ukala müzisyen Louis Marchand’ın saray müzisyeni olarak atanmasından korkmaktadırlar. Bu düelloya dair doğrudan tanık bulunmamakla beraber Carl Philipp Emanuel babasının kendilerine anlattıklarını yazmıştır: “Ünlü Fransız klavsenci ve orgcu Marchand, Dresden’e gelir ve I. Frederick Augustus’un huzurunda çok başarılı bir gösteri yapar, krala emrinde çalışmaktan çok mutlu olacağını söyler. Kral o kadar etkilenmiştir ki, Marchand’a devamlı bir iş ve aylık 1000 Thaler maaş vermeye karar verir. Kapellmeister Volumier, ününü duyduğu Bach’a bir mektup göndererek acilen gelmesini rica eder. Volumier, Bach’ı sevinçle karşılar ama, herkesin şaşkın bakışları önünde Marchand’ın birşeyler çalmasını ister. Bach odasına çekilir ve Marchand’a nazik bir mektup yazarak, müzikal bir düello talep eder. Hiç hazırlanmadan Marchand ne çalarsa, kendisinin de aynısını çalacağını söyler ve ekler, sizden de benim çalacaklarımı tekrarlamanızı rica ederim. Marchand olumlu cevap verir. Krala da haber vererek, zamanı ve mekanı belirlerler. Aynı gece Marchand, Bach’ın prova yaptığı mekana gizlice sızar. Ertesi gün, kalabalık bir grupla Marchand’ı beklemeye başlarlar. Marchand ortalıkta yoktur. Evin sahibi gidip bakmaları için birilerini gönderir. Marchand’ın sabahın erken saatinde posta arabasıyla kaçtığını duyarlar. Kral Bach’a 500 Thaler hediye eder. Bach parayı çaldırır; eve döndüğünde cepleri boştur, ama gururludur. 

(7) Müzik direktörü.

(8) Kilise korosu şefi, müzik direktörü.

(9) Bach, Prusya Kralı Büyük Friedrich’i ziyaret eder. Oğlu Carl Philipp Emanuel 1741’den beri saray klavsencisidir. Kral Friedrich, Bach’tan, sarayında bulunan Silbermann marka klavsenleri denemesini ister. Bach, odadan odaya geçerek tüm enstrümanları denerken, kraldan flütüyle bir füg teması vermesini ister. Kral, bir melodi (Thema Regium) çalar ve şaşkınlıkla Bach’ın melodiyi geliştirmesini izler. Bu noktadan sonra olayların farklı versiyonları bulunur: 1. Bach altı sesli füge kadar çalar; 2. Bach kralın verdiği temayı bir süre çalar, ama altı sesli füg için uygun olmadığını söyleyerek başka bir temayla altı sese kadar devam eder; 3. Bach kralın verdiği temayla dört-beş sesli füge kadar çalar, sonra durarak ben size döneceğim der… Leipzig’e döner ve ana melodisi Thema Regium olan Musikalisches Opfer’i (Müzikal Hediye) besteler. İki ay içinde eseri tamamlar ve esere Latince “Regis Iussu Cantio Et Reliqua Canonica Arte Resoluta” notunu düşer. Bu not, “Kral tarafından verilen tema, eklemeler yapılarak kanonik stil bağlamında çözülmüştür” anlamına gelir ve müzikal bir tür olan Ricercar‘ın akrostişidir.

(10) Schweigt stille, plaudert nicht, BWV 211. Hoş bir eserdir; genç bir kız, son derece pahalı olan kahve için bin öpücüğü feda etmeye razıdır!

(11) Aynı şarlatan 9 yıl sonra ülkesi İngiltere’de bu sefer G. F. Handel’i kör edecektir.

(12) Kontrpuan, Latince kökenlidir, contrapunctus’tan gelmektedir. Noktaya karşı nokta anlamındadır. Müzik dilinde ezgiye karşı ezgi demektir.

(13) Goldberg varyasyonları, sanıldığı gibi Johann Gottlieb Goldberg’e ithaf edilmemiş, bu isim sonradan konulmuştur. Bach, eseri bitirdiğinde (1740 civarı) gerçekten de inanılmaz bir yeteneğe sahip olan öğrencisi Goldberg henüz 13 yaşındadır. Bach, Kasım 1741’de Dresden’e geldiği sırada yeni yayınlanmış varyasyonlarının bir kopyasını kont Keyserling’e hediye etmiştir. Sonradan kontun özel müzisyeni olan Goldberg uykusuzluk sorunu çeken kontun ”kulaklarını dinlendirmek, okşamak” için müzikler çalar. Ancak varyasyonları çok sık çaldığı bilinen Goldberg’in, bu devasa eseri (arya dışında) uykusu gelsin diye konta çalması pek mümkün görünmemektedir.

(14) Bu son eserler karmaşık sayı oyunlarına katkıda bulunur: Bach’ın sayıların birbiriyle etkileşimine her zaman büyük ilgisi olmuştur. Kullandığı Latin alfabesinde I ve J = I diye, U ve V = V diye yazılır. Böylece elimizde 26 yerine 24 harf kalır. Buna göre; A = 1, B = 2, C = 3 … H = 8, I / J = 9, K = 10 … U / V = 20, W = 21, X = 22, Y = 23, Z = 24 elde edilir. En çok ilgisini çeken kendi ismine karşılık gelen 14 rakamıdır (B:2 + A:1 + C:3 + H:8 = 14. JSBACH = 9 + 18 + 2 + 1 + 3 + 8 = 41’ dir, tersi 14 olur. JOHANNSEBASTİANBACH’ın toplamı 158 yapar, 1 + 5 + 8 yine 14 sonucunu verir.

(15) Bu not Haydn gibi besteciler tarafından da kullanılır.